Update uw browser.

Uw browser ondersteunt de huidige internetstandaarden niet. Daardoor kunnen er verkeerde weergaven en een onverwacht gedrag op deze website optreden. Wij adviseren u om uw browser bij te werken om deze website storingsvrij te kunnen gebruiken.

Update uw browser.

Uw browser ondersteunt de huidige internetstandaarden niet. Daardoor kunnen er verkeerde weergaven en een onverwacht gedrag op deze website optreden. Wij adviseren u om uw browser bij te werken om deze website storingsvrij te kunnen gebruiken.

Stabiliteit

Hoe objecten ondanks verschillende verlichting een gelijk effect hebben

Aangezien constante objecten door veranderingen in de verlichting, de afstand of het perspectief beelden op het netvlies creëren van verschillende vorm, grootte en lichtsterkteverloop, moeten er mechanismen bestaan om deze objecten en hun eigenschappen te identificeren en als constant waar te nemen. De methode van de waarneming is daarbij niet met een enkele, eenvoudige opzet te verklaren. Vooral schijnbare fouten bieden daarbij de mogelijkheid om de methoden en doelen van de waarneming te onderzoeken.

Lichtsterkte

Lichtsterkte

De waarneming van het grijze veld hangt af de omgeving, bij een lichte omgeving lijkt een identiek grijs donkerder dan bij een donkere omgeving.

Lichtsterkte

Het feit, dat een middelgrijs veld bij een zwarte omranding als lichtgrijs, en bij een witte omranding als donkergrijs wordt ervaren, kan worden verklaard door de directe verwerking van de waargenomen stimulus - de waargenomen helderheid ontstaat uit de verhouding van de helderheid van het grijze veld en de helderheid van de directe omgeving. Hierdoor ontstaat een visuele indruk, die uitsluitend op de van buiten komende zintuiglijke indrukken is gebaseerd en die niet wordt beïnvloed door eigen ordeningscriteria van de verwerking in de hersenen.

Luminantieverloop

Luminantieverloop

Het constante luminantieverloop van de wand wordt als verlichtingseigenschap geïnterpreteerd, de reflectiefactor wordt hierbij als constant waargenomen. De grijswaarde van de scherp omlijnde beeldvlakken wordt daarentegen als materiaaleigenschap geïnterpreteerd, hoewel de luminantie identiek is met de luminantie van hoek van het vertrek.

Ruimtelijkheid

Ruimtelijkheid

De ruimtelijke indruk wordt door de postulering van de lichtinval vanaf de bovenzijde bepaald.

Ruimtelijkheid

Bij het draaien van de afbeelding worden de verhoging en de verdieping omgewisseld.

Ruimtelijkheid

De ruimtelijke vorm kan alleen op basis van schaduwverlopen worden herkend.

Luminantieverlopen kunnen uit de ruimtelijke vorm van het verlichte object ontstaan; voorbeelden hiervoor zijn de vorming van karakteristieke schaduwen op ruimtelijke objecten zoals dobbelstenen, cilinders of bollen.

Wandstructuur

Wandstructuur

Op een ongestructureerde wand worden lichtverlopen de dominerende figuur.

Wandstructuur

Bij een gestructureerde wand worden lichtverlopen daarentegen als basis geïnterpreteerd en niet waargenomen.

Wandstructuur

Lichtbundels, die niet in overeenstemming met de architectonische structuur van de ruimte verlopen, worden als storende, zelfstandige patronen waargenomen.

Wandstructuur

Ongelijkmatige luminantieverlopen kunnen leiden tot een onduidelijke en verwarrende verlichtingssituatie. Dit is bijvoorbeeld te zien, wanneer lichtbundels onregelmatig en zonder rekening te houden met de architectuur op wanden worden afgebeeld. Hier wordt de aandacht van de waarnemer naar een luminantiepatroon geleid, dat noch door de eigenschappen van de wand kan worden verklaard, noch als bijzonderheid van de verlichting betekenis schept. Luminantieverlopen moeten daarom, met name, wanneer ze ongelijkmatig zijn, altijd te duiden zijn doordat ze betrekking hebben op de omringende architectuur.

Lichtbundel

Lichtbundel

Lichtbundel

De positie van de lichtbundel bepaalt of deze als basis of als storende figuur wordt waargenomen. Lichtbundels, die niet met de geometrie van het beeldvlak corresponderen, worden als storende, zelfstandige patronen waargenomen.

Kleurwaarneming

Kleurwaarneming Kleurwaarneming

Kleurwaarneming Kleurwaarneming

Net als bij de waarneming van helderheden is ook de kleurwaarneming afhankelijk van omgevingskleuren en de aard van de verlichting. De noodzaak voor het interpreteren van kleurindrukken ontstaat met name uit de uitwerking van de voortdurend wisselende lichtkleuren in de omgeving. Zo wordt een kleur zowel in het blauwachtige licht van de bewolkte hemel en onder het warmere, directe zonlicht constant waargenomen - onder gelijke omstandigheden gemaakte foto's laten daarentegen de te verwachten, duidelijke kleurdominantie van de desbetreffende soort verlichting zien.

Perspectief

Perspectief

Hier leidt de perspectivische interpretatie tot een optisch bedrog. De achterste verticale lijn lijkt bij een identieke lengte langer door de perspectivische interpretatie van het beeld dan de voorste lijn.

De miskenning van even lange lijnen laat zien, dat de waargenomen grootte van een object niet alleen berust op de grootte van het netvliesbeeld, maar dat er daarnaast ook rekening gehouden wordt met de schijnbare afstand van de waarnemer tot het object. Omgekeerd worden op hun beurt objecten met een bekende grootte gebruikt, om afstanden te schatten of de grootte van objecten in de buurt te herkennen. In het kader van de dagelijkse ervaring is dit mechanisme voldoende, om objecten en hun grootte betrouwbaar waar te nemen. Zo wordt een persoon die zich ver weg bevindt niet als dwerg en een huis aan de horizon niet als doos waargenomen. Pas in extreme situaties schiet de waarneming tekort; vanuit het vliegtuig lijken objecten op de grond minuscuul - bij nog wezenlijk verder verwijderde objecten zoals bijvoorbeeld de maan ontstaat er uiteindelijk een volledig onbetrouwbaar beeld.

Maat

Maat

Stabiliteit van de groottewaarneming. Door de perspectivische interpretatie van de afbeelding wordt ondanks de verschillende grootte van de netvliesbeelden een uniforme armatuurgrootte waargenomen.

Voor de waarneming van grootte bestaat er ook een compensatie voor de perspectivische vertekening van objecten. Deze zorgt ervoor, dat de wisselende trapezoïden en ellipsen van het netvliesbeeld, rekening houdend met de hoek waaronder het object wordt gezien, als ruimtelijke verschijningen van constante, rechthoekige of cirkelvormige objecten kunnen worden waargenomen.

ERCO Newsletter – Inspirerende projecten, nieuwe producten, nieuwe kennis over licht

Abonnement op de Newsletter.
Uw gegevens worden strikt vertrouwelijk behandeld. Meer informatie treft u aan onder Verklaring inzake gegevensbescherming