Update uw browser.

Uw browser ondersteunt de huidige internetstandaarden niet. Daardoor kunnen er verkeerde weergaven en een onverwacht gedrag op deze website optreden. Wij adviseren u om uw browser bij te werken om deze website storingsvrij te kunnen gebruiken.

Update uw browser.

Uw browser ondersteunt de huidige internetstandaarden niet. Daardoor kunnen er verkeerde weergaven en een onverwacht gedrag op deze website optreden. Wij adviseren u om uw browser bij te werken om deze website storingsvrij te kunnen gebruiken.

Deutsches Technikmuseum Berlin

„Nu ontdekken we dingen die ons eerder helemaal niet opvielen!“
Relighting van het Duits Techniekmuseum in Berlijn

Met een expositieoppervlakte van circa 26.000m2 behoort het Duits Techniekmuseum (Deutsches Technikmuseum) Berlijn tot de grootste instellingen van zijn soort in Duitsland. Onlangs werd de verlichting naar LED-techniek van ERCO omgezet. Het relighting-project verduidelijkt hoe efficiencyverhoging en lichtoptimalisatie een verbond hebben gesloten.

Met jaarlijks circa 600.000 bezoekers maakt het in de wijk Kreuzberg gelegen Duits Techniekmuseum Berlijn tot een magneet voor het publiek in het veelzijdige museumlandschap van de Duitse hoofdstad. De culturele instelling maakt gebruik van een veelzijdig vormgegeven, uit bestaande en nieuwbouw gecombineerd complex op het terrein van het voormalige goederen- en posttreinstation in Anhalt. Deze behandelt met zijn permanente en speciale tentoonstellingen een breed spectrum aan onderwerpen. Naast lucht- en scheepvaart, alsmede rail- en wegvervoer die tot de hoofdattracties van het museum behoren, gaat het hier bijvoorbeeld om textiel-, communicatie- en filmtechniek, om chemie en farmacie, om technische gebouwen en om het brouwerijwezen.

Deutsches Technikmuseum Berlin

Met een spectaculair op het dak van het gebouw gemonteerde rozijnenbommenwerper (Rosinenbomber) trekt het Duits Techniekmuseum Berlijn de aandacht in het stadsgebied.

Energiebesparing als motivatie

De relighting van het museum kende, zoals prof. Joseph Hoppe – plaatsvervangend directeur van de instelling en aanjager van het project – vermeldt, een lange aanloopperiode. Ten aanzien van klimaatdebatten begon hij zich al jaren geleden met het onderwerp Duurzaamheid en de ecologische voetafdruk van instellingen bezig te houden. In dit verband kwam ook het eigen museum onder de aandacht. Een duurzaamheidstudie openbaarde – weinig verrassend – dat de verlichting die inmiddels op leeftijd was, die voor het grootste deel uit fluorescentielampen en schijnwerpers met energiebesparende lampen bestond, een aanzienlijk aandeel in het energieverbruik van het museum had en dat er op dit terrein nog een duidelijk besparingspotentieel aanwezig was.
Parallel aan deze studie werkte het museum samen met de Technische Universiteit Berlijn aan een project voor de LED-lichttechniek, „LED-loopbrug“ genaamd, dat in 2015 ter aanleiding van het internationale jaar van het licht in de traditionele goederenstation-laadstraat, een gedeelte in het museum, werd gepresenteerd. Dat heeft hem, aldus Hoppe, niet alleen van de energetische voordelen, maar ook van de kwalitatieve mogelijkheden van de LED-techniek overtuigd. Dankzij een openbaar stimuleringsprogramma kon de financiering van de relighting, die via het normale budget van de instelling niet haalbaar was geweest, worden veiliggesteld. De gunning aan ERCO in het kader van een Europese aanbesteding gebeurde op basis van een verbruiksanalyse en bemonstering op locatie. In het voordeel van ERCO waren bovendien, naast het gering stroomverbruik en de sprankeling van het licht, ook de duurzaamheid en betrouwbaarheid van de producten.

Deutsches Technikmuseum Berlin

Het licht is tot op de punt nauwkeurig waar het nodig is om kinderen voor het onderwerp schippersknopen te interesseren.

Kwalitatieve reuzensprong voorwaarts in de museumverlichting

De relighting van het museum strekte zich uit over een jaar. Voor de montage van de lichtwerktuigen en de afstelling konden telkens alleen de sluitingsdagen worden gebruikt. Het vakkundig door lichtplanner Karsten Krause geleide project werd per afdeling en in nauwe samenwerking met de betreffende, verantwoordelijke curatoren geïmplementeerd. Aan het begin stonden enkele collega's eerder sceptisch tegenover relighting, bekent Hoppe. Het nieuwe licht sprak echter voor zich en toen kon het voor de curatoren zelfs niet snel genoeg gaan. Uiteindelijk was iedereen helemaal tevreden.
Inderdaad zijn de cijfers alleen al indrukwekkend: door de omzetting naar LED-techniek kan het museum jaarlijks 125.000 euro aan energiekosten besparen. Dat komt overeen met een reductie van de CO2-emissie van 395 ton. Hoppe was echter geen museumman geweest, wanneer hij niet een ander effect van de relighting minstens net zo belangrijk had gevonden: de kwalitatieve reuzensprong voorwaarts in de museumverlichting. „Het nieuwe licht stelt ons en het publiek in staat om dingen te ontdekken die wij tot dusver helemaal niet hebben gezien. Dat wordt bijvoorbeeld heel duidelijk bij de spoorwegtentoonstelling. Bij de zwarte stoomlocomotieven, die uiterst lastig uit te lichten zijn, zijn nu ook de constructieve details en de zich daarin openbarende esthetiek van de machine te herkennen.” Enthousiast vertelt Hoppe over de ERCO Spherolit-lenzen en de daarmee verbonden variatie en flexibiliteit van de armaturen: het gemakkelijk wisselen van de lenzen biedt het museumteam de mogelijkheid om ook later het licht bij te schaven en af te stellen.

Deutsches Technikmuseum Berlin

In de dicht bezette tentoonstellingshal onderstreept het licht van ERCO de thematische indeling. Tegelijkertijd zijn bij de sleper Kurt-Heinz alle belangrijke elementen van de scheepsarchitectuur goed herkenbaar.

Deutsches Technikmuseum Berlin

Pas door de verlichting met ERCO spots wordt het in het luchtruim zwevende vliegobject voor de bezoekers waarneembaar.

Structuur door op de waarneming gerichte hiërarchieën

Deutsches Technikmuseum Berlin

Het licht ondersteunt het vormgevingsidee om de historische vliegtuigmotor hangend te presenteren.

De uitdaging in de lichttechniek

Anders dan in de meeste musea lijkt in het Duits Techniekmuseum vrijwel geen enkele ruimte op de andere – noch met betrekking tot de architectuur en de daglichtsituatie, noch ten aanzien van de tentoonstellingsobjecten en de -vormgeving. Ook bij de objecten is de spanbreedte enorm – sensationele grootteverschillen zijn gecombineerd met een zeldzame veelzijdigheid aan materialen en oppervlakken. Sommige objecten staan of hangen vrij in de open ruimte; andere worden in vitrines gepresenteerd. Ondanks de uiterst verschillende vereisten aan de verlichting die daarmee gepaard gaan, zijn slechts drie ERCO armaturenfamilies met vermogens tussen 4 en 48 watt genoeg om de lichttechnische taken uit te voeren: Optec, Parscan en Pollux. Optec spots met een vermogen van 12 en 24 watt en de lichtverdelingen narrow spot, spot, flood, wide flood en oval flood vormen de efficiënte basis van de museumverlichting. Met name in hoge ruimten, waar het licht grote afstanden moet overbruggen, worden Parscans met 48 watt ingezet. Pollux contourenspots zorgen ten slotte voor precies licht op afbeeldingen, oriëntatieborden en tekstborden.
Met de relighting stelt het Duits Techniekmuseum Berlijn op zijn terrein de norm voor een hedendaagse museumverlichting die bestand is om zijn taak jarenlang uit te voeren. ERCO onderbouwt hier eens te meer zijn competentie op een lichttechnisch bijzonder veeleisend gebied. Illustratief bewijst dit project bovendien de variabele, veelzijdige gebruiksmogelijkheden van de ERCO lichtwerktuigen.

 
Deutsches Technikmuseum Berlin

Over de auteur:

Mathias Remmele werkt in Berlijn als freelancerpublicist en tentoonstellingscurator aan onderwerpen uit de architectuur- en designgeschiedenis. Als criticus houdt hij zich ook bezig met de hedendaagse ontwikkelingen op deze terreinen. Daarnaast is hij als docent aan de Hogeschool voor vormgeving en kunst in Bazel verbonden.

Dit kan ook interessant voor u zijn:

ERCO Newsletter – Inspirerende projecten, nieuwe producten, nieuwe kennis over licht

Abonnement op de Newsletter.
Uw gegevens worden strikt vertrouwelijk behandeld. Meer informatie treft u aan onder Verklaring inzake gegevensbescherming