Licht als rode draad in de geschiedenis

Licht als verhalend element

Met meer dan 2500 m² tentoonstellingsruimte integreert het Archeologische Museum van La Almoina de archeologische overblijfselen in een hedendaagse architectuur, waardoor wij de ontwikkeling van de stad kunnen begrijpen; van het Romeinse tot het Middeleeuwse Valencia. In deze grote en uitgestrekte ruimte krijgt de verlichting een fundamentele rol in de verhaallijn: deze biedt het verhaal structuur, zorgt voor een hiërarchie in de sporen van de oude tijden en brengt veranderingen tussen tijdperken tot uitdrukking. Daardoor wordt de superpositie van tijdperken begrijpelijk en wordt er een coherente verhaallijn van het geheel gevolgd zonder dat er aanvullende tentoonstellingsmaterialen nodig zijn.

Overal definieert het licht de schaalverdelingen, bakent zones af en zorgt voor diepte. Met nauwkeurige bundels kunnen details worden afgescheiden – bijvoorbeeld kleine huishoudelijke stukken zoals kruiken of resten van bouwmateriaal – terwijl andere objecten die in de openlucht werden bewaard, inzicht geven in de ruimtelijke structuur van de overblijfselen. Het strijklicht brengt verticale vlakken naar de voorgrond, waardoor architecturale grensvlakken nu gefragmenteerd waarneembaar zijn. Dat verbetert de waarneming van wanden, voetstukken of kolommen zonder de noodzaak voor enige fysieke reconstructie. Verlichting is ook van invloed op de waarneming van leegte. In elementen, zoals bronnen of holtes, suggereert licht diepte door middel van gecontroleerde gradaties. Daardoor wordt een letterlijke interpretatie vermeden en de sfeer van de plaats behouden. Op specifieke punten maakt de introductie van kleuraccenten functies mogelijk, die kunnen worden ontdekt zonder de samenhang in de omgeving te verstoren.

Dankzij de vele lichtverdelingen – van uniforme breedstraling tot zeer nauwkeurige lichtbundels, zoals narrow spot – maakt de Eclipse spot het mogelijk om de lichtverdeling te verstellen afhankelijk van het verhaal dat wordt verteld: met minder vermogen, met meer geometrieën en afgescheiden details zonder het visuele verband van het geheel teniet te doen. Visueel comfort is doorslaggevend: darklight-technologie waarborgt antiverblinding en geeft de voorkeur aan een serene en geconcentreerde waarneming die licht het erfgoed discreet vergezelt.

Materiaal, waarneming en conservering

De keuze van een warme kleurtemperatuur van 2700K versterkt het materiaal in zijn geheel en markeert de tint van de steen en de historische constructie-elementen. Dit licht genereert een serene en warme sfeer, waardoor een vrij inzicht en een emotionele band met het verleden worden gecreëerd. Soms maakt het gebruik van accenten van blauw licht – met gebruik van RGBW – het mogelijk om bepaalde elementen op een locatie te onderscheiden, zoals schepen of specifieke gebieden (bijvoorbeeld de Romeinse baden). Daardoor ontstaat een gecontroleerd kleurcontrast dat informatie biedt zonder de scène te domineren.

In zones met natuurlijk licht door de dakvensters wordt de kunstmatige verlichting geregeld om deze aanwezigheid te vergezellen, waardoor de sterkte wordt verminderd en de concurrentie met daglicht wordt vermeden. Anderzijds speelt kunstmatig licht in zones zonder natuurlijk licht een meer structurerende rol, teneinde de continuïteit van de route en een homogene waarneming van het geheel te waarborgen.

In het museum zijn ook grote schappen voor tentoonstellingsstukken aanwezig, die zowel algemene verlichting als accentverlichting vereisen: een uniforme verlichting waardoor u alle stukken goed kunt interpreteren, in combinatie met nauwkeurige accenten voor de goede waarneming van elk object, waarbij het criterium voldoet aan dat van een tentoonstellingsruimte.

Om waarnemings- en conserveringsredenen zijn de verlichtingssterktes opzettelijk beperkt gehouden. Deze beslissing zorgt voor de progressieve aanpassing van het gezichtsveld, terwijl de bezoeker doorloopt. Dat voorkomt abrupte contrasten en respecteert de kwetsbaarheid van archeologische materialen.

Duurzaamheid en respect voor het erfgoed

Het project laat zien hoe verlichting het erfgoed discreter kan weergeven: licht vergezelt de geschiedenis, interpreteert deze en maakt deze inzichtelijk voor de hedendaagse bezoeker.

De renovatie van het systeem maakte het mogelijk om het energieverbruik aanzienlijk te verminderen: het ging van 75–100W-armaturen (gemiddelde circa 80W) tot vermogens van 2W, 3W en 12W, in totaal van circa 700 eenheden. De huidige technologie wordt een rustige bondgenoot die de duurzaamheid van het museum versterkt en bijdraagt aan het behoud van het culturele erfgoed op de lange termijn.