myERCO
myERCO
Met uw kosteloos myERCO account kunt u artikelen noteren, productlijsten voor uw projecten aanmaken en offertes aanvragen. Bovendien heeft u continu toegang tot alle ERCO media in het downloadgedeelte.
U hebt artikelen in uw aantekenlijst
Technische omgeving
Technische omgeving
Globale standaard 220V-240V/50Hz-60Hz
Standaard VS/Canada 120V/60Hz, 277V/60Hz
  • 中文

Wij tonen u onze inhoud in het Nederlands. Productgegevens worden voor een technische omgeving met 220V-240V/50Hz-60Hz weergegeven.

Gebruikersvriendelijker voor u
ERCO wil u de beste service bieden die mogelijk is. Daarom slaat deze website cookies op. Door het verdere gebruik van de website verklaart u zich akkoord met het gebruik van cookies. Meer informatie treft u in onze verklaring betreffende gegevensbescherming aan.
Lichtplanning: Plafond in retaildesign, ,

Retaildesign met de blik omhoog gericht: verlichting als infrastructuur en element voor de enscenering van het merk

Gedurende lange tijd was het plafond in de winkelvormgeving een over het hoofd gezien onderdeel van de architectuur. In toenemende mate wordt het nu door ontwerpers als autonoom vormgevingselement beschouwd. Daarbij biedt het een flexibele basis voor de verlichting van producten en tegelijkertijd een waardevol kader voor de enscenering van het merk. De vormgevingsspeelruimte strekt zich daarbij uit van een expressieve, technische taal tot en met een minimalistische of zelfs magische plafondesthetiek waarbij de armaturen elegant blijven verborgen. Hoe de verlichting aan het plafond voor de presentatie van artikelen en de enscenering bekwaam kan worden ingezet, wordt in het artikel toegelicht. Daarbij komen zowel de mogelijkheden van het lichtconcept als de concrete armaturenindeling aan het plafond aan de orde.

We komen zelden winkels binnen waar het plafond wit is en een gelijkmatig, orthogonaal armatuurraster vertoont. Dat zou te zeer aan uitdrukkingsloze klaslokalen, gangen of ruimten in bestuursgebouwen herinneren en beslist een nauwelijks positief effect op de winkelervaring hebben. Veel eerder presenteert het plafond in de winkel zich als een spannend toneel voor de enscenering van het merk. Als compensatie voor weelderig, dicht op elkaar aangeboden artikelen op tafels en in schappen vormt het plafond in de winkel vaak een rustige tegenpool. Als materialen, kleuren en vormentaal uit de ruimte zich aan het plafond voortzetten, ontstaat een bescheiden, harmonische indruk van het geheel. Afhankelijk van het profiel van het merk ontstaat via ruwe materialen, zoals zichtbeton en ongestuukte plafonds, een stedelijk karakter of via houten lamellen en textielbanen een natuurlijke, zachte sfeer. Als de klant door het winkeldesign dient te worden gestimuleerd, zijn kleur- en materiaalcontrasten een tegenpool: zwarte plafonds scheppen een smalle, grotachtige indruk; door over een groot vlak verlichte plafonds ontstaan weer verbanden met de diffuse lucht in de buitenruimte. Via de parameters lichtsterkte en vlakheid fungeert het plafond dus als een belangrijk medium om breedte of intimiteit sfeervol in de betekenis van merkencommunicatie en productpresentatie te gebruiken. Bovendien kan het plafond door lichtstroken ook voor de rondleiding van de klant door de winkel dienen.

Het plafond als belangrijke infrastructuur voor de winkelverlichting

Als het plafond slechts als toneel voor de eigen enscenering of als medium wordt gezien om de oriëntatie voor de klant te ondersteunen, dan wordt echter vaak een belangrijk aspect veronachtzaamd: het plafond als technische infrastructuur voor een aantrekkelijke verlichting van artikelen. Hier is het minder relevant hoe het licht het plafond zelf als blikvanger tot zijn recht laat komen. In eerste instantie gaat het namelijk om een sprankelende accentuering van de artikelen op het point of sale vanuit het plafond. Gunstig zijn armaturenfamilies met een grote verscheidenheid aan functies om het gewenste lichteffect met verschillende montagevarianten te genereren. Ongeacht of een merk kiest voor een concept alleen met accentverlichting, wallwashing of horizontale algemene verlichting, of voor een combinatie van deze – de lichtoplossing kan zowel als subtiel geïntegreerde plafondinbouwvariant worden uitgevoerd, maar ook als flexibele oplossing voor de spanningsrail. In samenwerking met de droogbouw kunnen via plafondkanalen, vouten of lamellen geraffineerde oplossingen ontstaan die door plafondpatroon en lichteffect ook het markante
optreden van het merk modelleren.


Hoe kan verlichting een onderdeel van het optreden van het merk worden?

Corporate Lighting-concepten spelen in de detailhandelsector een belangrijke rol. Ze versterken met een karakteristieke lichtplanning, die holistisch en in alle regio's en filialen consequent wordt ingezet, op subtiele wijze de identiteit van een merk. Een succesvolle Corporate Lighting berust op twee pijlers: enerzijds definieert deze lichtsferen, lichteffecten en effecten die de waarden van het merk visualiseren en benadrukken. Anderzijds is de selectie van armaturen van cruciaal belang die reeds met hun design aan het plafond het karakter van het merk overbrengen. Terwijl de selectie van een bij het imago van het bedrijf passend armaturendesign verhoudingsgewijs een eenvoudige beslissing is, moet er bij de creatie van een karakteristieke lichtsfeer grondig worden nagedacht over hoe klanten het licht ervaren. Uit het samenspel van licht en oppervlakmaterialen, alsmede armaturen en de architectuur van het plafond kunnen dan merkfactoren, zoals een hoogwaardig, modern, impulsief of natuurlijk aandoende huisstijl, worden ontwikkeld.

Met productvormgeving het plaatje compleet maken: met het design van de armaturen werken

De vorm, de kleur en het model van armaturen vertegenwoordigen de tweede pijler van een Corporate Lighting-strategie. Moderne lichttechniek maakt daarbij een grote flexibiliteit mogelijk met het oog op de armaturenvormgeving bij hetzelfde lichtconcept, wanneer de armaturensystematiek van de fabrikant zo modulair en breed uitgewaaierd mogelijk is opgebouwd. Lichtwerktuigen die klasse- en familieoverkoepelend identieke eigenschappen hebben, vormen de basis voor een hedendaags, holistisch ontwerp. Een contrastrijke accentverlichting voor een levendig beeld van het merk vol afwisseling kan bijvoorbeeld zowel op elegante wijze met plafondinbouwarmaturen als via markante spots met een technische uitstraling worden opgelost. De indeling in in het plafond geïntegreerde verlichting, bijvoorbeeld met downlights en aanvullende verlichtingssystemen zoals spots aan spanningsrails of pendelarmaturen, is zonder twijfel het meest opvallende verschil om een plafond via armaturen een moderne en sobere of technisch expressieve uitdrukking te verlenen. Bij spots is er door de maat, de vorm en de kleur een andere optie voor de differentiering van het beeld van het merk. Zilveren armaturen aan een wit plafond benadrukken een koele,

technische merkenesthetiek in vergelijking met witte spots die in deze context een terughoudende, neutrale sfeer uitstralen. Decoratieve armaturen spelen een bijzondere rol. Hun effect gaat in eerste instantie van de gedaante van de armatuur uit en minder van de lichteffecten in de ruimte. Als blikvangers aan de plafonds geven ze de ruimte via vorm en kleur een extra accent en genereren associaties zoals romantisch, klassiek, glamour of leggen door ornamenten en materialen verbanden met cultuurgebieden zoals de Arabische of Aziatische wereld. Lichtplanning die uitsluitend op decoratieve armaturen is gebaseerd, wordt in winkels niet ingezet, omdat deze armaturen doorgaans niet die uitgerijpte techniek hebben die nodig is voor de belichting van artikelen. De klant kan wellicht de perceptie hebben dat de decoratieve armaturen in de winkel het lichtconcept domineren. De eigenlijke enscenering van artikelen door licht gebeurt echter door subtiel in het plafond geïntegreerde plafondinbouwarmaturen.

Individualiteit uitstralen: alleen door markante licht- en plafonddetails

Winkels die in hun communicatie over het merk zeer vaak kiezen voor het vertellen van een verhaal en zijn individualiteit, maken zich in de conceptfase al snel los van een conventioneel wit, verlaagd plafond. Ze beschouwen het plafond als sculptuurelement voor de enscenering van het merk, doordat ze via materiaal, vorm, kleur en licht een bijzondere sfeer opbouwen die zich duidelijk distantieert van de gebruikelijke vormgeving van plafonds. De technische armaturen voor de accentuering van
producten spelen eerder een ondergeschikte rol, omdat hier vorm en kleur van het plafond zelf de totale indruk domineren. Productkanalen, lamellen of verlichte plafonds zijn slechts een klein deel van de opties om plafonds op een andere wijze te ontwerpen. Met zwarte plafondkanalen kunnen technische elementen weloverwogen worden verborgen, zoals armaturen, brandmelders en airconditioning. En tegelijkertijd kunnen ze de lengte van de ruimte door hun rechtlijnigheid benadrukken. Plafonds met lamellen scheppen ook een elegante indruk; het gladde onderaanzicht valt in dit geval op door een verfijnd, gelijkmatig lijnenpatroon. Als de structuur een parallel verloop met de ingangsfaçade heeft, kunnen de armaturen bij binnenkomst in de winkel vrijwel compleet zijn verborgen, mits de spots niet uit het lamellenplafond steken.

Dit versterkt de indruk dat het effect van het licht in de winkel telt en niet de armaturen zelf.
Verlichte plafonds maken eveneens een alternatieve indruk van de ruimte mogelijk. Ze wekken met de licht oplichtende vlakken de indruk van daglicht. Door de diffuse straling voldoen de conventionele, verlichte plafonds echter aan de bewolkte lucht en niet aan het stralende zonlicht met sprankeling en contrastrijke modellering. Verlichte plafonds aanvullen met spots voor gericht licht is daarom nuttig om producten een sprankelende indruk te verlenen. Lichtstroken aan het plafond tonen een slankere versie van het verlichte plafond. Deze kunnen door hun vorm en uitlijning ook gericht voor de rondleiding van klanten door de winkel worden ingezet. Bovendien zijn ontelbare andere opties verkrijgbaar om unieke plafonddetails voor een merk tot stand te brengen. Als nieuwe details in verschillende winkels moeten worden ingezet, is het raadzaam om concept, installatie en nieuwe uitlijning van de armaturen grondig te testen, zodat later ook minieme zwakke punten zich evenmin kunnen vermenigvuldigen.

Welke armaturen zijn voor welk doel geschikt bij de plafondmontage?

Een belangrijk onderscheid tussen armaturen resulteert uit de indeling in een flexibele en een vaste montage. Eerst wordt een overzicht gegeven van flexibele montageoplossingen met spanningsrails dat resulteert uit de wens naar een technische look alsmede een kostenefficiënte oplossing. Deze kunnen direct op het plafond worden gemonteerd. Als de spanningsrail echter decent naar de achtergrond van het plafond dient te verdwijnen, is hiervoor een inbouwvariant noodzakelijk. Ten slotte worden de vast gemonteerde armatuurtypen geïntroduceerd.

Flexibel, maar zichtbaar: spanningsrail voor opbouw- en pendelmontage

Voor de flexibele montage van spots worden spanningsrails gebruikt, waarin de armaturen eenvoudig worden ingezet, uitgenomen en op een andere plaats weer opnieuw worden gepositioneerd. Bij wisselende verlichtingsvereisten, bijvoorbeeld bij het vaak vervangen van seizoensartikelen of andere producten, alsmede bij een andere opstelling van het interieur, heeft deze techniek zich al talloze keren bewezen, omdat er geen nieuwe bekabeling nodig is. De spanningsrail kan direct aan het ruw plafond of een onderconstructie worden bevestigd. Indien er bijvoorbeeld hoogteverschillen verschijnen vanwege airconditioningkanalen, is een systeem met hangende spanningsrails verkrijgbaar. Als er de wens voor indirecte plafondverlichting bestaat, kan, in plaats van een conventionele spanningsrail, een lichtstructuur met een lichtuittreding aan de bovenzijde worden gebruikt. Aan de onderzijde kunnen spots worden ingezet, net zoals bij een opbouwspanningsrail.

Flexibel en onopvallend: spanningsrail voor inbouwmontage

Voor een rustig en glad onderaanzicht van het plafond is het raadzaam om spanningsrail als inbouwvariant te monteren. Voor de met het plafondvlak afsluitende montage zijn vleugelrails beschikbaar voor de verlaagde droogbouwplafonds. Na afronding van de droogbouwwerkzaamheden kan de elektricien comfortabel de spanningsrails installeren. Via decoratiehaken kunnen de spanningsrails bovendien als infrastructuur voor de ophanging van wisselende decoratieobjecten
worden gebruikt.

Vaste en zichtbare montage: opbouw- en pendelarmaturen

Bij de voorkeur voor een indruk van het plafond die zich via individuele lichtpunten in plaats van talloze spanningsraillijnen opbouwt, zijn de opbouw- en pendelarmaturen geschikt. Vaak worden opbouw- en pendelarmaturen uit pragmatisch oogpunt gekozen: om rentabiliteitsredenen wordt geen verlaagd plafond gekozen – de armaturenmontage en de kabelgeleiding worden meteen via het ruwe plafond uitgevoerd. Speciaal in hoge winkels bieden pendelarmaturen de mogelijkheid om de lichtpunthoogte vrij te kiezen om daardoor de hoogte van de ruimte te verkleinen - dan krijgt de verkoopzone door de zo in het gezichtsveld van de klant geplaatste armaturen een meer privé, intiemer karakter. Omdat deze armaturen meestal een brede lichtsterkteverdeling hebben, kan daarmee weliswaar een basisverlichting worden bereikt, maar geen contrastrijke accentverlichting.

Vaste en ingetogen inbouwmontage: plafondinbouwarmaturen en richtbare spots

Voor een minimalistische indruk van het plafond, waarbij in de winkel het lichteffect een rol speelt en de armaturen voor de klanten verborgen dienen te blijven is de keuze duidelijk: plafondinbouwarmaturen. Het aanzicht van het plafond blijft glad, omdat de armaturen niet uit het plafond steken. Daardoor valt de plafondopening nauwelijks op. Een helder gestructureerde opstelling van de armaturen levert bovendien een bijdrage aan een rustig beeld van het plafond. De ontwerper kan hier kiezen tussen twee inbouwdetails: voor de snelle montage is een inbouwdetail met afdekkend frame beschikbaar. Dit verhult een onnauwkeurige plafondopening. Een met het plafondvlak afsluitende inbouwring heeft daarentegen een edel en minimalistisch effect. De overgang tussen plafond en ring moet echter door de droogbouwstucadoor worden gestuukt. Naast de breed stralende downlights voor de basisverlichting of wallwashers behoren ook richtbare spots tot het programma van de plafondinbouwarmaturen. De richtbare spots hebben weliswaar vaste montagepunten en maken ook gebruik van dezelfde montagedetails als downlights. Ze kunnen in het frame echter worden gedraaid en gezwenkt, en maken daardoor een flexibele accentverlichting bij een vaste armaturenindeling mogelijk.

Hoe kunnen armaturen naar behoren in het plafond worden gerangschikt?

Aangezien bij armaturen die kunnen worden uitgelijnd, tussen armaturenindeling en lichteffect geen direct verband bestaat, kunnen vele lichtconcepten met zeer verschillende plafondaanzichten worden geconfigureerd. Daardoor krijgen interieurarchitecten een zeer grote planningsvrijheid om het thema van het winkelmerk met de armaturenindeling te ondersteunen. De vormgevingswetten met de principes van symmetrie, nabijheid, geslotenheid, continuïteit vormen een goede basis voor de groepering van armaturen. Deze worden aangevuld door de keuze van de lichtpunthoogte en de droogbouwdetails.

Lichtplanning: Plafond in retaildesign

Met het plafondvlak afsluitend: spots kunnen aan met het plafondvlak afsluitende spanningsrail worden gebruikt – met een inbouwprofiel of als vleugelrail aan hangende lichtstructuren. Het resultaat genereert een zeer onopvallende indruk van het plafond.

Lichtplanning: Plafond in retaildesign

Plafondopbouw: bij installatie achteraf maakt de spanningsrail in opbouwmontage een snelle en rendabele oplossing mogelijk.

Lichtplanning: Plafond in retaildesign

Plafondkanaal: de integratie van de lichtwerktuigen in een plafondkanaal onttrekt de armaturen in de grootst mogelijke mate aan de blik van de kijker.

Lichtplanning: Plafond in retaildesign

Ophanging: in hoge ruimtes of bij beperkte montagepunten aan het plafond biedt de opgehangen variant met staaldraad een pragmatische oplossing voor de montage van de spanningsrail. De combinatie met een lichtstructuur maakt een aanvullende, indirecte verlichting mogelijk voor het oplichten van het plafond.

Principes voor een goede gedaante: met punten en lijnen spannende ritmes scheppen

Plafondinbouwarmaturen alsmede spots werken als punten aan het plafond en bouwen daardoor een gedaantepatroon op, waardoor de sfeer in de ruimte hun stempel draagt. De conventionele oplossing voor gelijkmatigheid is gebaseerd op een regelmatig, orthogonaal raster. Zowel het lichteffect als het plafondaanzicht maken al gauw een monotone indruk. Bij een aanvullende accentverlichting kan een ander raster worden aangevuld, of kunnen de lichtpunten als paren, groepen of lijnen worden samengevoegd. Op die wijze wordt de monotonie van een gelijkmatig raster opgeheven en de richting van een ruimte benadrukt. De gedaantewetten kunnen ook voor de opstelling van spots aan spanningsrails worden gebruikt om bijvoorbeeld groepen te krijgen en daardoor een rommelig arrangement van de spots te vermijden. Dat heeft met name betrekking op de accentverlichting met
spots in etalages.

Met verticale lijnen spelen: met de lichtpunthoogte de ruimte indelen

Naast de horizontale opstelling van de armaturen kan de sfeer in een winkel ook via de lichtpunthoogte worden veranderd. Bij een lage hoogte van hangende armaturen – onafhankelijk of het gaat om technische of decoratieve armaturen – ontstaat een persoonlijke relatie tussen klant en armatuur in vergelijking met oplossingen waarbij de downlights afsluitend in de plafonds zijn geïnstalleerd. Met name bij shop-in-shop-concepten biedt de lichtpunthoogte van decoratieve armaturen een aantrekkelijk middel om zones te definiëren en deze ten opzichte van de omgeving te begrenzen. Dit concept kan direct via een pendelarmatuur of via een verlaagd plafond worden gerealiseerd. In principe dienen hangende armaturen echter boven de grijphoogte te liggen. Daardoor kan manipulatie worden vermeden.
Om het hoogteverschil met een aanvullend verlaagd plafond in deelzones uit te werken, is een verlichting van de voute geschikt waar het licht diffuus naar buiten treedt en op die manier het niveauverschil op subtiele wijze benadrukt. Verlichting van de voute met warmwit of neutraalwit licht maakt daarbij een passende indruk. Optioneel kan hier de kleurrijke verlichting, afgestemd op de kleur van het merk, helpen om een meer emotie te bereiken en het verband met de identiteit van het merk te versterken.

Licht in plaats van armaturen: door middel van droogbouw armaturen verbergen

Droogbouw biedt talloze opties om de armaturen uit het zichtveld te halen en de focus op het lichteffect op het product te plaatsen. Zwarte armaturen in donker geschilderde plafondkanalen of in ronde, donkere openingen halen het lichtwerktuig snel uit het gezichtsveld. Het resultaat is vaak het dualisme tussen grote, lichte vlakken in contrast met individuele, donkere stroken. Lamellen – parallel of als raster – verbergen ook de armaturen. Ze genereren echter niet het dualisme van een plafondkanaal, maar fascineren eerder door de verfijnd opgestelde, uniforme plafondstructuur waarin de armaturen vrijwel onzichtbaar zijn geïntegreerd. Een vergelijkbaar verborgen effect ontstaat ook bij plafonds met weelderige, decoratieve elementen.

Samenvatting: met licht en armaturen die zowel het merk als de producten ensceneren

Het succes van Corporate Lighting-concepten ligt in het samenspel van de lichtsfeer en de keuze van geschikte armaturen. De eerste stap is de keuze van de sfeer om bijvoorbeeld een natuurlijke of theatrale indruk in de winkel op te bouwen. In de tweede stap is pas de selectie van geschikte armaturen met het oog op de passende lichttechniek en het aantrekkelijke design aan de orde. Daarbij biedt het plafond een veelzijdige infrastructuur om de benodigde lichtwerktuigen te positioneren en, afhankelijk van het winkeldesign, ook formeel in het plafond te integreren. Het plafond met licht bescheiden of als markante blikvanger te ensceneren, biedt de exploitant ten slotte de mogelijkheid om een holistische beleving van de ruimte bij het winkelen te presenteren.

Verlichtingsadviezen voor plafonds in winkels

– Lichte plafondkleuren en materialen alsmede indirect licht helpen, met name bij lage ruimten, om een brede indruk te genereren.
– Om de waarneming van de klant op de producten in de winkel te richten, wordt aanbevolen om de hoogste verlichtingssterktes op het point of sale in te zetten en andere zones, zoals de enscenering van het plafond, aan dit doel ondergeschikt te maken.
– In het winkeldesign dienen de productenscenering en de beleving van de ruimte op de voorgrond te staan. Daarvoor zijn inbouwarmaturen geschikt, maar ook opbouwarmaturen en spots in de kleur van het plafond.
– Producenten met een breed armaturensysteem met gedifferentieerde lichtverdelingen bieden de ontwerper de vrijheid om lichtoplossingen in verschillende montagevarianten te realiseren.
– Spots en spanningsrails zijn geschikt voor een grote flexibiliteit. Deze genereren een bescheiden indruk van het plafond door een met het plafond corresponderende lichtkleur of de integratie in een plafondkanaal respectievelijk tussen lamellen.
– Lichtpunthoogte en een andere armaturenvormgeving kunnen bij shop-in-shop-concepten in zones worden gedefinieerd en van de omgeving af worden geplaatst.

Lichtplanning: Plafond in retaildesign

Dr. Thomas Schielke

Dr. Thomas Schielke studeerde architectuur aan de Technische universiteit Darmstadt, Duitsland. Hij werkt al ruim 10 jaar als redacteur voor didactische communicatie bij armaturenproducent ERCO en is coauteur van het studieboek „Lichtpositionen zwischen Kultur und Technik“ (Lichtposities tussen cultuur en techniek).

Plant u een vergelijkbaar project?

Wij adviseren u graag bij de lichtplanning en selectie van geschikte producten.

U treft uw regionale contactpersoon aan onder:

{{fon}}

U kunt ons ook een E-mail schrijven of uw vraag direct hier stellen

 loadericon

Uw gegevens worden strikt vertrouwelijk behandeld. Meer informatie treft u aan onder Verklaring inzake gegevensbescherming.

Dit kan ook interessant voor u zijn:

ERCO Newsletter - Inspirerende projecten, nieuwe producten, nieuwe kennis over licht

Abonnement op de Newsletter.
Uw gegevens worden strikt vertrouwelijk behandeld. Meer informatie treft u aan onder Verklaring inzake gegevensbescherming
Via het digitale Lichtbericht ontvangt u actueel, regelmatig en op comfortabele wijze nieuws via de mail uit de kosmos van ERCO. Wij houden u op de hoogte van evenementen, awards, nieuwe kennis over licht, projectberichten en nieuwe producten, alsmede over reportages uit de licht- en architectuurbranche. Het abonnement is gratis en u kunt het op elk moment weer opzeggen.