Archief van de Avant-garde – Blockhaus, Dresden: Licht voor archief en tentoonstellingen


Ledtechniek van ERCO voor flexibele tentoonstellings- en functionele architectuurverlichting
In de 18e eeuw oorspronkelijk als wachthuis ontworpen, behoort het imposante „Blockhaus“ aan de oever van de Elbe van de Neustadt in Dresden tegenwoordig tot de Staatliche Kunstsammlungen Dresden. Na een uitgebreide renovatie en verbouwing is hier nu het „Archief van de Avant-garde“ gehuisvest – een prominente collectie die onder andere belangrijke kunstwerken van de Klassieke modernen omvat en een fascinerend beeld biedt van de avantgardistische bewegingen van de 20e eeuw. Stichter van het enorme convoluut van ongeveer 1,5 miljoen objecten is kunstverzamelaar Egidio Marzona. De schilderijen en grafische kunstwerken, boeken, affiches en overige artefacten zijn niet alleen voor kunstliefhebbers interessant, maar bieden ook wetenschappers nog een ander werkterrein.
Het Blockhaus zelf kijkt terug op een afwisselende geschiedenis. In de Tweede Wereldoorlog werd het gebouw ernstig beschadigd en het werd pas vanaf 1978 weer opgebouwd en gebruikt, eerst als „Haus der Deutsch-Sowjetischen Freundschaft“ (Huis van de Duits-sovjet-vriendschap). Tegenwoordig is van de historische materie slechts nog de façade over. De wedstrijd voor de reconstructie werd gewonnen door het Berlijnse bureau Nieto Sobejano Arquitectos met het idee om binnenin een „Haus im Haus“ (Huis in het huis) van zichtbeton te bouwen. Hun ontwerp kreeg een sculpturaal karakter: de begane grond fungeert als tentoonstellingszone, terwijl een daarboven zwevende, betonnen kubus het eigenlijke archief huisvest. Tussen kubus en façade ontstaat een open, lege ruimte. Deze omvat een vrijstaande wenteltrap voor het ontsluiten van de toegangen naar het archief en op de verdiepingen met werkplekken voor bezoekers en personeel.


Voor de nieuwe verlichting koos Kai-Uwe Metzler, elektricien en planner voor tentoonstellingsverlichting bij de Staatliche Kunstsammlungen Dresden, spanningsrails en Parscan spots van ERCO. Dankzij deze combinatie kon hij een flexibele en precieze verlichting van de heterogene collectie realiseren, die fijngevoelig op de uiteenlopende vereisten van de expositiestukken ingaat. Een bijzondere uitdaging was bijvoorbeeld de door de curatoren gewenste ophanging van grafische werken en olieverfschilderijen naast elkaar: deze vereisen verschillende lichtsterktes en lichtkwaliteiten. Daarmee combineerde Metzler een zachte basisverlichting met een behoedzame 50lux voor de werken op papier met een framing-effect op de olieverfschilderijen. Deze kunnen aan max. 200lux worden blootgesteld en krijgen door het sprankelende licht meer plasticiteit.


Het onboard-dimming-systeem met draairegelaar direct aan de spot waarborgt daarbij een eenvoudige, handmatige aanpassing van de lichtsterkte voor lager geplaatste spots. De hoger gepositioneerde spots worden daarentegen draadloos via Casambi Bluetooth gedimd. Ongewoon, maar functioneel: ook de noodverlichtingsarmatuur is in de railverlichting geïntegreerd. Daarvoor werden met de service „ERCO individual“ zilverkleurige Pollux spots gemodificeerd met een aparte noodstroomvoorziening – voor een uitstraling alsof het uit één gietstuk is. De tentoonstelling zelf profiteert van honingraatrasters als bescherming tegen verblinding voor de spots om minimale luminantie op het plafond te waarborgen. Zilverkleurige rails en spots harmoniëren uitstekend met de grijstint van het zichtbeton en de moderne, sobere verschijning van de binnenruimte.





Ook in de verkeers- en kantoorzones pasten de ontwerpers lichtwerktuigen van ERCO toe: Skim downlights zorgen in de verkeerszones en trappenhuizen voor een gelijkmatige, algemene verlichting, terwijl in de kantoren opgehangen Compar lineair armaturen voor een prettige, verblindingsvrije werkomgeving zorgen.

Daardoor is de verlichting van het Blockhaus een geslaagd voorbeeld van hoe breedbandige lichtoplossingen van ERCO alle taken van de tentoonstellings- via de architectuur- tot en met de kantoorverlichting kunnen afdekken. Bovendien dragen de zorgvuldige planning en uitvoering ertoe bij dat buitengewone expositiestukken optimaal tot hun recht komen en de bezoekers een blijvende indruk krijgen.

