Danubiana Meulensteen Art Museum
Het in 2000 door de Slowaakse galeriehouder Vincent Polakovic alsmede de Nederlandse ondernemer en kunstmecenas Gerard H. Meulensteen opgerichte museum is het eerste en tot dusver enige museum voor moderne en hedendaagse kunst in Slowakije. De collectie is van internationaal formaat, maar laat ook - in overeenstemming met de herkomst van de oprichters - regionale zwaartepunten zien. Deze omvat naast schilderijen en tekeningen ook talloze sculpturen die voor een groot deel in de parkachtige buitenruimte zijn geplaatst.
Het particulier geëxploiteerde museum is niet alleen indrukwekkend door de presentatie van zijn collectie, die telkens weer met speciale tentoonstellingen wordt aangevuld, maar ook door zijn architectuur alsmede door zijn net zo unieke als spectaculaire ligging. Op een smal schiereiland middenin de Donau is het museumcomplex aan drie zijden omgeven door de rivier waarnaar het is vernoemd, die op deze plaats een breedte heeft van enkele kilometers. De Danubiana lijkt hier een schip op de rivier. Binnenin het museum is de rivier ook telkens weer aanwezig, doordat vele galerieën door royale vensters de omgeving ontsluiten en het water op die manier een onderdeel van de tentoonstellingsruimten lijkt.
Een voor de hoofdingang van de uitbreidingsbouw geplaatste sculptuur wijst de bezoekers van de Danubiana de weg naar het museum.
In het donker kunnen de sculpturen in de buitenruimte op zeer indrukwekkende wijze in scène worden gezet. Met de robuuste lichtwerktuigen van ERCO, Lightscan en Grasshopper, hebben de driedimensionale constructies een plastische en sprankelende uitstraling.
Gedifferentieerde verlichting voor het uitmuntende museum
Onlangs werd het museum volgens de ontwerpen van architecten Jan Kukula en het in Bratislava gevestigde bureau Atelier 008 aanzienlijk uitgebreid. De in september 2014 ingewijde nieuwbouw - die in Slowakije net tot de "Bouw van het jaar" werd uitgeroepen - is, zoals het oorspronkelijke museumgebouw compleet voorzien van lichtwerktuigen van ERCO. Dat geldt niet alleen voor de eigenlijke tentoonstellingsruimten, maar ook voor de shop, het cafetaria en de buitenruimte.
In de meeste tentoonstellingsruimten wordt een optimale verlichting van de kunstwerken door een combinatie van de armaturen Pantrac en Light Board bereikt. Terwijl de Pantrac lens-wallwashers met een neutraalwitte lichtkleur voor een perfect gelijkmatige verlichting van de wandoppervlakken zorgen, plaatsen de op de individuele schilderijen gerichte Light Board spots accenten met warmwit licht. Daardoor worden de kunstwerken optisch op de voorgrond geplaatst. Tegelijkertijd laat het hun kleuren en oppervlaktetexturen op zeer indrukwekkende wijze tot hun recht komen. Pantrac en Light Board zijn echter niet alleen harmonieus in de indruk die ze maken, maar ook in hun sobere, rechtlijnige verschijning. En nu juist deze combinatie van efficiency en terughoudendheid maakt deze armaturen in de context van het museum zo succesvol.
In de galerieën van kleiner formaat van het Danubiana worden Light Board armaturen ook solo als lens-wallwasher of samen met Pollux contourenspots ingezet. Bijvoorbeeld in een smalle, langgerekte tentoonstellingskast waarin overwegend schilderijen en sculpturen van een relatief klein formaat worden getoond. Hier lukt het om met Pollux een sprankelende, haarscherpe verlichting van de kunstwerken te realiseren, waardoor hun rijkdom aan details op deze manier zeer goed tot hun recht komt. De groot gedimensioneerde tentoonstellingshal van het oude gebouw vereist een geheel andere lichtoplossing. Hier genereert het samenspel van de plafondinbouwarmaturen Compact en Quintessence een gelijkmatige basisverlichting. Ondanks de plafondhoogte wordt elk object nauwkeurig verlicht.
In de shop van het museum wordt opnieuw de Light Board armatuur gebruikt - als wallwasher in de zone met schappen en als spot in de zone met de artikeldisplays. Parscan armaturen worden ten slotte in het cafetaria gebruikt, die de ruimte net zo bescheiden als prettig verlichten.
... en laat de kleuren stralend tot leven komen.
In de kleinere tentoonstellingsruimten bewijzen de Light Board lens-wallwashers zich als de ideale lichtwerktuigen. Door hun gelijkmatige lichtverdeling wordt de ruimte optimaal verlicht en ontstaat een prettige, rustige sfeer met een hoog visual comfort.
Sculpturen in het licht van het platform
Het circa 8000 m2 grote sculpturenpark vormt een belangrijk onderdeel van het Danubiana Meulensteen Art Museum. Hier wekken de meest grote plastieken - vooral in de schemering - een blijvend aanwezige indruk. Dat danken ze niet op de laatste plaats aan hun verlichting door de speciaal voor de buitenruimte ontwikkelde schijnwerpers respectievelijk breedstralers van de armaturenfamilies Lightscan en Grasshopper die hier telkens, afhankelijk van het formaat van de objecten, worden ingezet. Met name de indrukwekkende verschijning op afstand van de kunst is opmerkelijk in combinatie met de grandioze natuur en architectuur die voortvloeit uit de hoge lichtstromen van Lightscan. De armaturen van ERCO spelen hier hun belangrijke sterke punten uit: nauwkeurige lichtgeleiding en uitmuntende energiezuinigheid. En om de bezoekers bij de nachtelijke wandeling door het sculpturenpark aan het einde niet de weg te laten kwijtraken, kunnen ze zich dankzij de bolderarmaturen Kubus veilig oriënteren. In hun licht dat door de Dark Sky-technologie alleen onder de horizon verschijnt, stelen de sculpturen niet alleen de show, maar worden de flanerende bezoekers veilig door het park geleid.
LED biedt veelzijdigheid
ERCO bewijst opnieuw met de veelzijdige productconstellaties in het Danubiana dat de flexibele LED-lichtwerktuigen verschillende verlichtingsvereisten op een ideale wijze tot hun recht laten komen. Dat geldt net zo voor de hoge eisen aan een exacte, accentuerende museumverlichting, als voor de behoefte aan een aantrekkelijke presentatie van de objecten die de aandacht op zich richt, of aan een sfeervolle, weldadige verlichting van een café die door het hoge visual comfort indrukwekkend is. De combinatie van verschillende producten van ERCO maakt in het Danubiana de implementatie van een gedifferentieerd lichtconcept mogelijk dat flexibel op wisselende situaties in de ruimte reageert en het licht dan ook volledig vanzelfsprekend instelt.
De inbouwarmaturen Quintessence en Compact van ERCO garanderen in de centrale tentoonstellingshal van het oude gebouw een efficiënte, sprankelende en gelijkmatige basisverlichting.
Ook in de shop speelt Light Board zijn sterke punten uit - als wallwasher voor een gelijkmatige verlichting van de schappen of als accentuerende spots voor de artikeldisplays in de ruimte.
Over de auteur:
Mathias Remmele werkt in Berlijn als freelancerpublicist en tentoonstellingscurator aan onderwerpen uit de architectuur- en designgeschiedenis. Als criticus houdt hij zich ook bezig met de hedendaagse ontwikkelingen op deze terreinen. Daarnaast is hij als docent aan de Hogeschool voor vormgeving en kunst in Bazel verbonden.