De Krakeling, Amsterdam: van 19e-eeuwse gymzaal tot moderne kantoorruimte
Lukas Palik
Verlichting verrijkt de geschiedenis en ondersteunt een goed visueel comfort
ERCO hielp de sfeer te bepalen voor de transformatie van een 19e eeuws pand in Amsterdam, De Krakeling, naar een hedendaagse kantoorruimte voor de Nederlandse vastgoedbelegger Wereldhave. Gebouwd in 1888, oorspronkelijk als sportschool, werd dit later een populair, klein theater.
De uitdaging van de verlichting, zoals het karaktervolle interieur, was om aan de hedendaagse kantoorbehoeften te voldoen – met inbegrip van duurzaamheid, flexibiliteit en visueel comfort – terwijl tegelijkertijd de herkomst van het gebouw bleef gerespecteerd en werd onthuld.
Het pand van de Krakeling werd verfijnd gerestaureerd en verbouwd door Kodde Architecten, met interieurs die mogelijk werden gemaakt door Casper Schwarz Architects. Naast de werkstations aan de rand van de begane grondzone, werd in het midden van de ruimte een sculpturale, tweelaagse, gelambriseerde en beglaasde constructie aangebracht. Met de echo van een origineel houten interieur bevinden zich hier andere kantoren en vergaderruimtes.
Lukas Palik
Vanuit architecturaal oogpunt diende de geschiedenis van het gebouw behouden te blijven en te worden gekoesterd, terwijl er een hedendaagse werkruimte werd geschapen. Op veel plekken zijn sporen van de originele verfkleuren te vinden, bijvoorbeeld omdat de nieuwe houten constructie de mantel van het gebouw onaangetast laat door deze niet te raken. 'Ons doel was om de monumentale bijzonderheden en het uiterlijk te respecteren alsook het hoofdconcept zoals dat door Kodde was ontworpen', zegt Schwarz.
Lukas Palik
Licht, geen armaturen
In eerste instantie bedacht een installateur de verlichtingsoplossing met kabelgoten met spots en algemene verlichting, wat er in de ruimte te opdringerig uitzag. Casper Schwarz zocht contact met ERCO voor een meer overwogen, hedendaagse en discrete oplossing die harmonieerde met het historische interieur.
Het minimalistische concept van ERCO concentreert zich op licht, niet op verlichtingsarmaturen. Vanuit de optiek van de oorsprong van het pand was het cruciaal om elke interventie in de constructie van het gebouw te minimaliseren. In de architecturaal gevoelige zones zijn lichtbronnen, waar mogelijk, verborgen met gebruik van structurele details, zoals het sierlijke, houten looppad.
Lukas Palik
De belangrijkste armaturen zijn hier circa 100 Optec spots, gemonteerd aan spanningsrails met wallwash en wide-flood lichtverdelingen. De spanningsrails die het gewelde plafondelement oplichten, zijn bevestigd aan de overgang tussen looppad en plafond, terwijl degene die fungeren als wallwashers, zich op hoog niveau bevinden op de pilaren van het looppad. Hierdoor was een niet opdringende montage mogelijk zonder boren of snijden in de constructie.
Het gebruik van indirecte verlichting op zowel verticale als horizontalen oppervlakken in het hoofdgebouw zorgt voor volmaakt, zacht licht in de ruimte en huldigt de architecturale bijzonderheden, zoals het originele houten plafond.
Lukas Palik
Lukas Palik
Lukas Palik
Met een reeks verschillende optische systemen dekt Optec de complete reeks verlichtingsvereisten af en biedt accentverlichting met een hoog contrast, breedstraling, uniforme verlichting van wanden of haarscherpe bundels voor verbluffende effecten. Met gebruik van innovatieve fotometrie maakt Optec ook een hoge efficiëntie mogelijk zonder het visueel comfort aan te tasten.
Lukas Palik
Verlichting alleen waar het nodig is
In navolging van de Greenology-filosofie van ERCO is de essentie van het plan overal dat er alleen verlicht wordt wat noodzakelijk is om energieverspilling te vermijden. De functionele verlichting biedt precieze verlichting voor werk- en verkeersruimtes. Om visueel de aandacht te trekken zijn de plafonds en wanden verlicht om de ruimte op te lichten en uit te balanceren, waarbij alle drie dimensies van het architecturale interieur tot leven worden gewekt.
De Jilly downlights voor spanningsrails – ook verkrijgbaar als opbouw-, zwevende, verzonken en hangende versies – werden ingezet voor privékantoorruimtes op de begane grond van de nieuwe houtconstructie. Hier was het doel om de flexibiliteit te verhogen, aan uiteenlopende configuraties van het hedendaagse kantoor te voldoen door gemakkelijke aanpassingen toe te laten en door herplaatsing mogelijk te maken, wanneer de werkplekken wijzigen.
Lukas Palik
Elegant en minimalistisch heeft de Jilly downlight een vlakke, rechthoekige behuizing, waardoor deze ideaal is voor ruimtes met lage plafonds. Deze combineert een uiterst efficiënt lenzensysteem met een antiverblindingsraster, visueel comfort en een hoge lichtopbrengst. Het wattage en de lichtverdeling maken grote armatuurafstanden mogelijk voor normaal conforme, maar rendabele verlichtingsconcepten.
Veelzijdig en visueel aantrekkelijk
Elders werden in een reeks toepassingen Iku, Parscan en Pollux armaturen van ERCO ingezet. Iku downlights werden bijvoorbeeld ook gemonteerd in de vergader- en wachtruimtes beneden, die omgevingsverlichting leveren met een groot visueel comfort. Verkrijgbaar in vijf maten en vijf lichtverdelingen met toepassingen die variëren van grote openbare ruimtes tot kleinere ruimtes, zoals restaurants, beschikt Iku over tunable white licht. In wallwasher en dubbele-wallwasher verdelingen is Iku ideaal om in ruimtes en gangen een gevoel van visuele breedte te scheppen, waardoor ze de indruk van helderheid versterken.
Lukas Palik
Lukas Palik
Pollux, een veelzijdige, compacte spot, was bij uitstek geschikt voor het leveren van warm accentlicht in o.a. de wachtruimte. Parscan vult als compacte maar krachtige spot de Optec verlichtingsarmaturen in het hoofdgebouw aan en, ontworpen in de constructie van de beglaasde 'broeikas' lunchzone, schept een knusse sfeer voor avonden en winterdagen.
ERCO werkte zeer nauw samen met Casper Schwarz Architects om het verlichtingsplan te ontwerpen, toen het originele plan van de ontwikkelaar tekort schoot. 'Ik heb alles op alles gezet om een verlichtingsplan te maken dat het monument zou laten schitteren en dat zou bijdragen aan het totale ontwerp', vertelde hij interieurtijdschrift Pi. Evenals het accentueren van het ritme van de oorspronkelijke constructie heeft de verlichting voor een geraffineerde, moderne kantooromgeving gezorgd. 'De lichtsterkte op de werkplekken is zeer plezierig', zegt Schwarz.
Lukas Palik
