Uitstekend ambachtelijk glas in een historische architectuur, perfect in scène gezet met op maat gemaakte verlichting van ERCO


Glasmuseum Holmegaard Værk, Denemarken
De eerste en enige behouden gebleven glasblazerij van Denemarken werd onlangs opnieuw geopend – als centrum voor glaskunst in de historische architectuur van de voormalige Holmegaard-fabriek ten zuiden van Kopenhagen. Het verlichtingsconcept voor het nieuwe culturele centrum met tentoonstellingszones en de glasblazerij richt zich enerzijds erop om de geschiedenis van deze belangrijke industriële locatie en zijn gebouwen beleefbaar te maken. Anderzijds maakt dit het mogelijk om de getoonde expositiestukken levendig in scène te zetten – doordat het hun kleuren, vormen en materialen optimaal benadrukt in de „verlaten“ glasblazerij. De meest uiteenlopende, voor het grootste deel op maat gemaakte ledspots van ERCO beantwoorden aan de bijzondere vereisten aan de tentoonstellingsverlichting binnen het complexe systeem van de meest verschillende ruimte- en daglichtsituaties: naast ruimtes met een verlaagd plafond die daglicht volledig moeten ontberen, zijn er halachtige ruimtes met plafonds tot en met een hoogte van tien meter, die aan de zijkant daglichttoetreding, evenals bovenlichten hebben. Ook gekleurd licht wordt gebruikt om architectuur en glaskunst leven in te blazen.
Holmegaard is een stukje doorleefde industriële cultuur: tot aan de officiële sluiting van de meest belangrijke glasblazerij van Denemarken in 2008 waren hier zo'n 1.200 medewerkers actief. Al snel werd in de regio de wens geuit om het gebouw te behouden en als museum om te vormen. In de loop der jaren werden fondsen voor dit ambitieuze project ingezameld. Dus openende het nieuwe culturele centrum Holmegaard Værk zijn deuren met tentoonstellingszones, een glaswerkplaats, kantoren, een restaurant en een shop.
"ERCO-armaturen waren al in gebruik op andere locaties van 'Museum Sydøstdanmark'. Vandaag de dag zijn er in totaal ongeveer 1.600 armaturen geïnstalleerd in onze tentoonstellingen, waarvan de helft in Holmegaard Værk. De factoren kwaliteit, duurzaamheid en betrouwbaarheid van de onderhoudsvriendelijke ERCO LED armaturen waren doorslaggevend bij de beslissing om ze op al onze locaties te gebruiken - en dat van tentoonstellingsruimten en kantoren tot de werkplaats. De hoge flexibiliteit die het systeem van spots en breedstralers voor rails kenmerkt, samen met het visuele comfort, zelfs in hoge ruimtes en verschillende daglichtsituaties, zijn ook belangrijk voor onze keuze. De keuze voor ERCO was daarom vanzelfsprekend toen we aan de slag moesten met Holmegaard Værk," legt Carl-Henrik Hansen, technisch manager van het museum, uit.



De industriële architectuur met de ruwe wanden, met stof bedekte ovens en openlijk zichtbare draagconstructie onder sheddaken diende in het kader van de omvorming tot cultureel centrum het liefst niet te worden aangeraakt – in de letterlijke zin des woords. Daarom werd via de service ERCO individual een speciale variant van de Parscan spot ontwikkeld met een korte montagearm. Deze werd onder andere in de glaswerkplaats en in de grote tentoonstellingshal op stalen palen van verschillende hoogtes gemonteerd, waarin een ERCO spanningsrail verticaal is ingebouwd.

De verkorte montagearm is gebaseerd op een esthetische beslissing, want zo ligt de verlichting dichter bij de paal. De op maat gemaakte „lichtmasten“ met verschillende hoogtes staan overal, waar licht voor het leiden van bezoekers, voor de enscenering van de architectuur en de expositiestukken nodig is. Zo kon in grote mate worden afgezien van spanningsrails onder de historische plafondstructuur. Alleen in de glaswerkplaats waar museumbezoekers live een blik in het traditionele kunstambacht kunnen werpen, zorgen daarnaast krachtige Parscan breedstralers aan spanningsrails voor optimaal licht voor de werkplekken aan de smeltoven.




Als ruimte-in-ruimte-structuur, volledig zonder daglichttoetreding werd een black box in de voormalige glasblazerij ingevoegd, waarin wisseltentoonstellingen van fragiele kunstwerken van glas of keramiek zijn te bewonderen. Om de verlichting zo flexibel mogelijk te kunnen uitlijnen op de betreffende expositiestukken, werd een compact systeem van spanningsrails op een afstand van telkens slechts één meter onder het nieuwe, ingetogen plafond gemonteerd. Ook hier werd de speciale uitvoering van de Parscan spots met de korte montagearm toegepast.



Op de foto's: De show 'The Chosen Ones' presenteert (van februari tot oktober 2023) werken van kunstenares en keramist Louise Hindsgavl.

Een andere, essentiële speciale oplossing zijn de met RBGW-leds gemodificeerde Stella spots: de voor het lichtconcept van het nieuwe culturele centrum verantwoordelijke lichtplanner Iben Winther Orton van Lightscapes ApS wilde een krachtige RGBW-armatuur die ook via Casambi Bluetooth bestuurbaar diende te zijn. De in het kader van de service ERCO individual ontwikkelde Stella spots kunnen in het volledige kleurspectrum aan het betreffende materiaal en de rijkdom aan kleuren van de expositiestukken worden aangepast.



„Bij het lichtdesign voor Holmegaard Værk is de kleurcompositie afhankelijk van de afzonderlijke tentoonstellingen, waarbij contrasterende of complementaire kleuren worden gebruikt om de kleur van de werken zelf te benadrukken“, legt de lichtdesigner uit. „Om glas en keramiek leven in te blazen, moet je bedenken dat de hoeveelheid licht die deze materialen kunnen absorberen, individueel is. Als de verlichting dit punt bereikt, verschijnt het object sprankelend en aantrekkelijk. Als deze dit niet bereikt, blijft het materiaal levenloos en als de verlichting dit punt overschrijdt, wordt het materiaal als emotieloos ervaren.“ Niet alleen de expositiestukken zelf, maar ook de omgeving – bijvoorbeeld vloerzones of traptreden – ontwierp de lichtdesigner dankzij het gebruik van gekleurd licht met gedeeltelijk subtiele, gedeeltelijk dramatische contrasten.
Iben Winther Orton, Lightscapes ApS


Sommige zones in de tentoonstelling zijn in koel „glasgroen“ ondergedompeld, andere in warm barnsteen. Zo ook in de ruimte met een gigantische, circa zeven meter hoge stelling, waarop meer dan 40.000 glasobjecten zijn verzameld. Parscan spots alsmede op RBGW gemodificeerde Stella spots zorgen hier voor krachtige, efficiënte en nauwkeurige accentverlichting. Het aanpassen aan de wisselende daglichtsituatie gebeurt daarbij via Casambi Bluetooth. „Het krachtige, heterogene verlichtingsconcept met sterke, gedeeltelijk gekleurde lichtaccenten onderstreept de veelzijdige ruimte- en daglichtsituaties, maar ook de verschillende functies van de zones in de voormalige glasblazerij“, aldus de lichtdesigner Iben Winther Orton. „Een zo homogeen mogelijke, gelijkmatige verlichting met wallwashers, zoals deze in veel musea tegenwoordig wordt nagestreefd, had de complexiteit van Holmegaard Værk niet tot zijn recht kunnen laten komen.“

Compar lineair pendelarmaturen met de lichtverdeling oval wide flood (ca. 60° x 80°) scheppen boven de werktafels in de kantoren en de vergaderruimtes op de eerste verdieping een dimbare, verblindingsvrije verlichting met het grote visuele comfort. Het zwarte antiverblindingsraster van de pendeldownlights maakt het mogelijk om de armatuur op de structuur en de kleur van het plafond af te stemmen.

Shopverlichting met Optec spots COB-led 36W.
