Ledverlichting met tunable white voor het perfecte verhaal


Herplaatsing van “Fleurs et Fruits” van Henri Matisse in het Musée Matisse in Nice, Frankrijk
Een goed gepland en goed uitgevoerd verlichtingsontwerp kan de ervaring van de bezoeker modelleren en voordelen bieden voor kunstbehoud en -conservering. Dit kan worden beleefd in het Musée Matisse in Nice. We spraken met Aymeric Jeudy, Director bij het Musée Matisse.
Henri Matisse behoeft eigenlijk geen introductie als één van de meest geliefde kunstenaars ter wereld. Vandaag de dag worden vele van zijn werken geconserveerd en getoond in het ‘Musée Matisse’ in Nice, Frankrijk, dat in 1963 zijn deuren opende. Het omgevormde landhuis ligt dicht in de buurt van de plek waar Matisse vroeger woonde en bevindt zich in een openbaar park, momenteel met het ‘Théatre de Nice’ van Calder weergegeven vóór het gebouw. De hoofdcollectie van circa 600 werken van Matisse biedt een gigantische kans om bezoekers van alle leeftijden te onderwijzen. Het museum vertelt zeer nauwgezet het verhaal van Matisse en zijn werk aan het bezoekerspubliek dat varieert van groepen scholieren tot volwassenen van overal ter wereld.
De grote populariteit van Matisse betekent dat de conservering voor toekomstige generaties nog belangrijker wordt. Dit is het uitgangspunt van de vele uitdagingen die het museum moet overwinnen. Gelegen aan de zuidkust van Frankrijk is het beheer van de omgeving rondom de werken een uitdagende onderneming vanwege de hoge warmte-, licht- en vochtigheidsniveaus. De vochtigheid kan tussen 30 en 75% variëren en vele insecten zich verheugen zich regelmatig over een hapje van Matisses werk op papier, vandaar dat het museum een enorme verantwoordelijkheid draagt. De originele architectuur in Genuese stijl uit de 17e eeuw heeft grote vensters waardoor veel daglicht het gebouw kan binnenstromen. De aanbouw en werk aan het museum, ontworpen door architect Jean-François Bodin, bood de een mogelijkheid om niet alleen de manier waarop het licht wordt geregeld te renoveren, maar ook hoe in alle ruimtes de lucht wordt beheerst.

Sinds 2017 is de verlichting ook vervangen door ledarmaturen en is deze gecombineerd met besturingssystemen om de lichtsterkte te beheersen. De bezoekersingang bevindt zich in de aanbouw en is ondergronds — tegenover de ticketbalie wordt een enorme 4,10 x 8,7 meter “Fleurs et Fruits”-uitsnede getoond. Toen we voor het eerst spraken met directeur Aymeric Jeudy van het museum in 2020, beschreef hij een combinatie van specificaties voor behoud en bezoekerservaring. Hoewel het werk voor bezoekers alomtegenwoordig is, wanneer ze hun entreetickets kopen, liepen vele bezoekers er gewoon langs om andere gerenommeerde tentoonstellingsstukken te gaan bekijken. Dit was één van de redenen waarom het idee ontstond om tunable white en dynamisch licht op de “Fleurs et Fruits” toe te passen om het vertaal te kunnen vertellen, de aandacht van de bezoekers te trekken, terwijl ze het gebouw betreden en om de totale cumulatieve blootstellingstijd aan licht of ‘lux-uren’ te verminderen.

De grote nieuwe opstelling van de installatie ging gepaard met het complete herontwerp van de set-up van het stuk, met inbegrip van het vervangen van de vitrine samen met Meyvaert. Aangezien “Fleurs et Fruits” zich achter extra helder en laag reflecterend glas bevindt, gaat de combinatie van licht en reflecties meespelen. Om te verzekeren dat dit op de juiste manier effect zou hebben, spraken we rechtstreeks met de technici van Meyvaert om de eigenschappen van het glas te begrijpen en waar verlichting kon worden opgesteld en reflecties voor bezoekers worden vermeden. Het glas heeft een specifieke coating, waardoor het licht op enkele hoeken naar binnen kan stromen en niet weer naar de bezoekers wordt gereflecteerd.
Na de opening sprak Matthew Cobham (global cluster manager Culture/Contemplation ERCO) met Aymeric Jeudy, Director van het museum, om naar hun mening te vragen nu het project was voltooid. Aymeric bekleedt diverse rollen die de productie van tentoonstellingen omvatten, toezicht houden op de bescherming van kunstwerken en hoe deze kunnen worden gepresenteerd, en de projecten van het gebouw beheren.
Matthew Cobham: Kunt u enkele van de belangrijkste punten met betrekking tot dit project samenvatten om de museumvoorzieningen in perspectief te plaatsen?
Aymeric Jeudy: Het gebouw is, zoals het nu is, voor een groot deel het resultaat van de omvangrijke werkzaamheden die eind jaren 80 werden uitgevoerd samen met architect Bodin. Hiervoor maakte het museum alleen deel uit van het hoofdhuis. Bodin voegde een grote uitbreiding toe. Oorspronkelijk wilden we de nieuwe entree met de Fleurs et Fruits, vóór het gebouw hebben. Vanwege de Romeinse archeologische artefacten op de locatie, diende deze aan de zijkant en ondergronds te worden geplaatst. Dat is de reden waarom de entree tegenwoordig rechts ligt.
MC: Hoe ging u te werk voor het managen van een dergelijk project als de ‘Fleurs et Fruits’?
AJ: Bij aanvang organiseerden we een studiedag om het project te helpen definiëren en iedereen erbij te betrekken. Dat hielp om de vele uitdagingen te identificeren en erop te anticiperen. Het was duidelijk dat één van de eerste uitdagingen zou zijn om het werk simpelweg uit de kist te krijgen zonder het te beschadigen voor restauratie. De bestaande glaspanelen waren niet toegankelijk vanaf de voorzijde en er bestond een reëel risico dat het werk tijdens het verwijderingsproces zou worden vernield. Hier maakte de nauwe samenwerking met deskundigen van Meyvaert, expert in museumdisplays, het ons mogelijk om een oplossing te vinden die het werk zou beschermen, meer zichtbaarheid toe zou staan en de toegang voor onderhoud gemakkelijker zou maken. Toen het project eenmaal was ontwikkeld en de financiële middelen dankzij Yomiuri Shimburi in Tokyo waren verkregen, konden de details worden uitgewerkt en werd van het Franse Ministerie van cultuur toestemming verkregen voor de restauratie.

