Museum zu Allerheiligen, Schaffhausen: Licht tussen enscenering en conservering

Midden in de historische binnenstad van Schaffhausen brengt het Museum zu Allerheiligen archeologie, geschiedenis, kunst en natuurwetenschap onder één dak samen. Ondergebracht in het complex van de voormalige benedictijnenabdij Allerheiligen, verbindt het huis ruim 1000 jaar bouwgeschiedenis met eigentijdse tentoonstellingsvormen. Het bijzondere eraan is de uitzonderlijke thematische verscheidenheid: een natuurmuseum, een kunstmuseum en een cultuurhistorisch museum komen hier binnen één samenhangend gebouwenensemble bijeen.

Verschillende ruimtes, gedeelde eisen

De verscheidenheid van de collecties weerspiegelt zich ook in de tentoonstellingsruimtes. Van de lichtdoorstroomde bovenlichtzaal via klassieke kunstgalerijen en whitecube-ruimtes tot wisseltentoonstellingen en de museumshop stelt elk gebied zijn eigen eisen aan de verlichting. Tegelijkertijd moeten waardevolle kunstwerken, historische objecten en natuurhistorische tentoonstelling duurzaam worden beschermd. De verlichting moest dan ook niet alleen tentoonstellingen doeltreffend ensceneren, maar evenzeer voldoen aan conserverings- en monumentzorgeisen.

Rote Wand mit Gemälden, davor eine Person.

Museum Innenraum mit Rundbogen und Person.

Museumsshop mit Tischen und Wandregalen voller Bücher und Souvenirs.

Präpariertes Mammut in Ausstellungsraum.

Zorgvuldige verlichting ter bescherming van waardevolle tentoonstelling

Juist in musea en tentoonstellingen is licht veel meer dan een vormgevingsmiddel. Het bepaalt hoe objecten worden waargenomen, beïnvloedt de oriëntatie in de ruimte en draagt wezenlijk bij aan de sfeer. Tegelijkertijd kan licht gevoelige tentoonstelling beschadigen.

In het Museum zu Allerheiligen lag een bijzondere nadruk op het vervangen van de bestaande halogeenverlichting door een moderne ledoplossing.

Frontansicht auf ein präpariertes Mammut, daneben Betrachter.

Het doel was de hoge vormgevende kwaliteiten van de vorige verlichting te behouden en tegelijk de conserveringseisen van het museum optimaal te vervullen en te verbeteren. Door een uitgebalanceerd lichtspectrum met verminderde blauwaandelen wordt de belasting van lichtgevoelige tentoonstelling geminimaliseerd, terwijl kleuren authentiek en genuanceerd worden weergegeven. Zo laten kunstwerken zich doeltreffend presenteren en tegelijk langdurig beschermen.

Flexibiliteit voor wisselende tentoonstellingen

Omdat tentoonstellingen regelmatig veranderen, was een hoge mate van flexibiliteit vereist. De ingezette ERCO-lichtgereedschappen maken een nauwkeurige afstemming op uiteenlopende tentoonstelling en ruimtesituaties mogelijk. Zoom- en contourspots zetten kunstwerken gericht in het licht, terwijl homogene wallwashing vooral in de whitecube-ruimtes voor een rustige en gelijkmatige belichting zorgt. In geselecteerde gebieden worden bovendien RGBW-lichtoplossingen toegepast, die extra vormgevingsmogelijkheden bieden en individuele enscenering ondersteunen.

Ansicht einer Installation eines Kartendecks vor grüner Wand.

Ausstellungsraum mit grüner Wand und Kartendeck-Kunstintallation.

Grüne Wand mit Bildern, Betrachter davor.

De Casambi Bluetooth-besturing biedt extra flexibiliteit. Verschillende lichtscènes laten zich eenvoudig digitaal aanpassen en afstemmen op wisselende tentoonstellingen of daglichtsituaties. Zo ontstaat een lichtconcept dat zowel aan de huidige als aan de toekomstige eisen voldoet.

Weißer Ausstellungsraum mit Gemälde und Skulptur.

Moderne lichttechniek in historische architectuur

De monumentale architectuur van de voormalige abdij stelde verdere technische eisen. Met het gependelde Hi-trac railsysteem kon een moderne en tegelijk terughoudende verlichtingsoplossing worden gerealiseerd, die de historische bouwsubstantie respecteert en toch maximale ontwerpvrijheid biedt. Doordat geen grote ingrepen in de monumentale architectuur nodig waren, paste de verlichting zich consequent aan de ruimtelijke gegevenheden aan — en niet andersom. Het modulaire lichtsysteem stelt het museum in staat flexibel op toekomstige tentoonstellingswisselingen te reageren en verschillende armaturen binnen één doorlopend systeem in te zetten.

Ausstellungsraum mit großem Ziffernblatt.

Gang in einem Museum mit runden Steinfenstern und Mann, der sich durch Raum bewegt.

Mann schaut sich Ausstellungstische im Museum an.

Een museumbeleving die verbindt

Het lichtconcept verbindt de verschillende collectiegebieden van het museum tot een samenhangende totaalbeleving. Het vestigt de aandacht op kunstwerken en tentoonstelling, ondersteunt de oriëntatie in de historische ruimtes en zorgt voor een aangename sfeer. Tegelijkertijd voldoet het aan de hoge conserveringseisen van een museum dat kunst, geschiedenis en natuur in gelijke mate bewaart en overdraagt.

In het Museum zu Allerheiligen wordt licht zo tot het verbindende element tussen historische architectuur, waardevolle collecties en eigentijdse museale enscenering.