Verandering van de kijktaak
Verlichting van de werkplek op kantoor
Kenniswerk stelt bijzondere eisen aan de verlichting van kantoren. Centraal in de lichtplanning staat de mens met zijn waarneming en zijn visuele behoeften
De jaren 70
Technologie en maatschappij geven vorm aan de manier waarop wij werken – en daardoor ook aan de doorontwikkeling van kantoren. Kenniswerk stelt tegenwoordig andere eisen aan de verlichting dan het werk dat 50 jaar geleden door papier werd gedomineerd. Centraal in de lichtplanning stond ook destijds de mens met zijn waarneming en zijn visuele behoeften. In de kantoren van de jaren 70 ging het voornamelijk om horizontale kijktaken. Traditionele verlichtingspraktijken uit andere tijden, zoals de voor fluorescentielampen karakteristieke vlakke verlichting over het bureau heen, voldoen daarbij slechts nog zelden aan de kijktaken van het huidige werk aan het bureau.
De jaren 90
Toen de computer zijn intrede deed, wisselde de horizontale kijktaak naar de verticale – gedeeltelijk nog met de ruimtelijke scheiding op een werkplek. Om bij de eerste monitors met zeer reflecterende schermen en slechte contrastverhoudingen toch nog een passend visual comfort te realiseren, werden diepstralende armaturen ingezet. Daardoor ontstonden echter donkere plafonds en wandpartijen. De waarneming van de ruimte verslechterde.
Tegenwoordig
De inrichting en het design van moderne werkplekken op kantoor zijn tegenwoordig gericht op ergonomisch werken met de computer. Centraal staat de monitor als verticale kijktaak. Werken op papier is op de meeste werkplekken beperkt tot handgeschreven notities. Een horizontale basisverlichting die is verdeeld in zones, waarborgt daarbij een gelijkmatig licht voor de werkplek, maar heeft niet meer de functie om over een groot oppervlak kleine details zichtbaar te maken.
Het juiste licht voor werken met de computer
Voor een groot deel van de computerondersteunde werkzaamheden is de monitor met achtergrondverlichting de primaire lichtbron. Daarbij bestaat nauwelijks meer behoefte aan een horizontale basisverlichting met gemiddelde verlichtingssterktes van 500lx. Lokaal hogere verlichtingssterktes, bijvoorbeeld om het contrast voor het individuele gezichtsvermogen aan te passen, kunnen aanzienlijk efficiënter worden bereikt via lokale werkplekarmaturen. Maatgevend voor de waarneming van de lichtsterkte zijn verder verlichte verticale vlakken en lichte plafonds. Wand- en plafondwashing zijn daardoor belangrijke componenten voor de verlichting van werkplekken op kantoor, verdeeld in zones.
