Hoe licht zichtbaar maakt: tentoonstelling 'Foto: Hans Hansen' in het Museum für Kunst und Gewerbe, Hamburg

Van deze blik profiteren niet alleen het publiek en de verzamelaars van zijn vrije werk, maar ook de vele bedrijven die Hansen in zijn lange carrière als studio- en reclamefotograaf aan nieuwe perspectieven op hun eigen product hielp – waaronder ook ERCO. In het MK&G bespeelden de makers van de tentoonstelling naast het trappenhuis een symmetrische reeks van vijf ruimten en de bijbehorende gangen op de eerste verdieping. De curatoren waren dr. Esther Ruelfs, hoofd van de collectie Fotografie en Nieuwe Media van het museum, en Claire Müller, Justus-Brinckmann-medewerker van dezelfde collectie. Het tentoonstellingsontwerp is van prof. Axel Kufus, het grafisch ontwerp van Heimann + Schwantes.

Prof. Maike Mia Höhne realiseerde een film bij de tentoonstelling – uiteraard alles in nauwe afstemming met de fotograaf zelf.

Bij de uitlichting van de werken waren Hansen en de lichtontwerpers Carsten Sander en Björn Salzer het snel eens: hier kwam eigenlijk alleen techniek van ERCO in aanmerking. Vanzelfsprekend ook vanwege de nauwe band van het merk met zijn werk, een thema dat in de tentoonstelling aan bod komt. Maar vooral vanwege de voortreffelijke lichtkwaliteit en ervaring van de 'lichtfabriek' als het gaat om de doeltreffende, op de waarneming afgestemde verlichting van kunst en architectuur.

Ter gelegenheid van de tentoonstelling kon het museum een passend contingent van deze lichtwerktuigen aanschaffen, die na afloop van de expositie worden opgenomen in de collectie van het museum. Om een zo universeel mogelijk gebruik in het gebouw te vergemakkelijken, worden de spots klassiek handmatig gedimd, via een potentiometer op de behuizing. Dankzij deze robuuste en gebruiksvriendelijke techniek voor de dagelijkse praktijk in tentoonstellingen zijn ERCO lichtwerktuigen op lange termijn een veilige investering voor musea en expositieruimten van allerlei aard. Zo worden ook in de in 2024 door Studio Besau/Marguerre en Licht 01 opnieuw vormgegeven foyer van het museum ERCO-oplossingen toegepast, zoals afgependelde Hi-trac spanningsrails en Parscan spots.

Vanaf het allereerste begin lopen onderwerpen als glas of transparantie en een buitengewoon deskundige omgang met licht als een rode draad door het werk van Hansen. Achteraf is het dan ook nauwelijks verwonderlijk dat zijn pad al vroeg dat van ERCO kruiste. Het merk had zich in de jaren zeventig opnieuw gedefinieerd als 'lichtfabriek', met het immateriële product licht, dat niet zichtbaar is maar wel zichtbaar maakt. De mentor in dit proces was Otl Aicher, briljant vormgever en knooppunt in een ecosysteem van ontwerpers, fotografen, reclamemakers en ondernemers, waartoe ook Hansen behoorde door zijn samenwerking met merken als Lufthansa en creatieven als Thomas Rempen. Wie, zo niet Hansen, zou in staat zijn een 'onzichtbaar' product te fotograferen?

Zijn foto's voor de reclamecampagnes die volgden hadden een conceptueel, soms ronduit didactisch karakter: ze brachten lichtwerkingen op lichamen en lichtverdelingen in de ruimte op uiterst esthetische wijze over. Andere motieven legden op de voor Hansen typische wijze de ordeningsprincipes van systeemproducten bloot of keken ogenschijnlijk neutraal naar het steeds complexer wordende productontwerp van de armaturen zelf. In deze fase was Hansen vaak de eerste 'externe' die nieuwe producten onder ogen kreeg: wat hij in de producten zag, bepaalde de perceptie ervan binnen het bedrijf zelf en – via reclamecampagnes en media als productcatalogi of het klantenblad 'ERCO Lichtbericht' – op de markten.

Nog altijd bestaan de neutrale, zakelijke artikelbeelden enerzijds en de scenerende, illustrerende weergaven anderzijds naast elkaar: 'Beelden die met een high-key- of low-key-esthetiek de interesse moeten wekken – hier hebben we veel geleerd van de klassieke Hansen-motieven', zegt Hoffmann.