Accentverlichting: accentuering en modellering door licht

Accentverlichting is een type verlichting om bijvoorbeeld kunstwerken, architectuurelementen of bijzondere zones van een ruimte door licht te benadrukken. De accentuering vindt daarbij plaats door middel van een hogere luminantie, dus een grotere lichtsterkte, of ook via de verwisseling van de lichtkleur. Daarvoor worden doorgaans armaturen met gericht licht, zoals spots voor spanningsrails of plafondinbouwspots of schijnwerpers, gebruikt, die voorbestemd zijn om de focus naar bepaalde objecten of zones in de ruimte te sturen.

De accentuering brengt objecten of architectuurelementen met smalle lichtbundels naar de voorgrond. Deze maakt daarbij gebruik van het feit dat wij het lichtste oppervlak in de ruimte als belangrijkste beoordelen. Op die manier stuurt accentverlichting gericht onze aandacht. Deze scheidt zo het belangrijke van het onbelangrijke en haalt objecten visueel naar de voorgrond. Zo kan een waarnemingshiërarchie visueel worden gecreëerd. Expositiestukken in tentoonstellingsruimtes, de ontvangstzone in een foyer of ook bijzondere architectuurelementen worden bijvoorbeeld benadrukt.

De accentverlichting zorgt voor een goede waarneming van vormen en oppervlaktestructuren. Het gerichte licht genereert harde schaduwen en daardoor een goede modellering alsmede sprankeling. Een contrast van 1:10 wordt daarbij als groter contrast tussen omgeving en object waargenomen.

Een enkel accentlicht genereert een krachtige schaduw op het object. De combinatie van verschillende lichtrichtingen compenseert krachtige licht-donker-contrasten. Een krachtig accentlicht vanaf één zijde verleent het object een hoge plasticiteit. Als het gericht licht van voren met een gericht licht van schuin achteren wordt aangevuld, worden de contouren van het object benadrukt en structuren gemarkeerd. Diffuus licht van boven laat het object minder plastisch lijken dan bij gericht accentlicht.

Door een accentlicht maken objecten een zeer plastische indruk. Het gebruik van verschillende spots vermindert de licht-donker-contrasten op het object. Structuren worden daardoor beter leesbaar. Een even krachtige verlichting vanaf verschillende zijden genereert een geringe plasticiteit. De differentiatie van de verlichtingssterkte in een intensief hoofdlicht, een geringer invullicht en een beetje tegenlicht zorgt voor een uitgebalanceerd effect. Dit verlichtingsconcept geeft objecten een plastisch effect en waarborgt de goede leesbaarheid van overschaduwde gebieden. Met het hoofdlicht kan een belangrijk gebied worden benadrukt. Als objecten vanaf alle zijden worden bekeken, helpt het tegenlicht om structuren aan de achterzijde van het object beter te herkennen. Diffuus licht - bijv. van een verlicht plafond - kan ook krachtige licht-donker-contrasten van een accentlicht compenseren en objecten een zachtere indruk laten maken. De exclusieve verlichting met niet-gericht, diffuus licht genereert nauwelijks schaduwen en leidt tot een geringe plasticiteit.

De armaturen voor accentverlichting dienen in staat te zijn om gerichte, smalle lichtbundels af te geven. Voor de statische verlichting van horizontale verlichtingstaken komen hiervoor downlights in aanmerking, variabeler in de uitlijning zijn downlight richtbare spots. Doorgaans worden echter beweegbare spots aan spanningsrails of draagconstructies alsmede, in de buitenruimte, schijnwerpers gebruikt om het makkelijkst aan de vereisten voor het uitlijnen en variëren te kunnen voldoen.