Accommodatie (oog): aanpassen van de gezichtsscherpte
Accommodatie is het vermogen van het oog om de gezichtsscherpte te focusseren op objecten die zich op verschillende afstanden bevinden. Daarbij gaat het om een aanpassing van het waarnemingsorgaan, dat door vervorming van de ooglens gebeurt.
Bij accommodatie op korte afstand is de lens sterk gekromd. De bolvorm heeft een hogere breekkracht. Bij accommodatie op lange afstand is de lens aanzienlijk vlakker, waardoor de breking van het licht wordt verminderd. Het gebied waarin het object wordt afgebeeld, heet fovea centralis. Alleen wat hierop wordt geprojecteerd, zien wij scherp. In de fovea is de concentratie van de kegeltjesreceptoren het hoogste, daarmee dient het kijken bij goed licht gelijk te worden gesteld met scherp zien.
Hoe werkt de accommodatie van het oog?
Met accommodatie wordt de dynamische instelling van de gezichtsscherpte bedoeld om dichtbij en veraf te kijken. De lens in ons oog wordt daarvoor door spieren en vezels dienovereenkomstig gekromd. Op deze manier kunnen objecten op verschillende afstanden op het netvlies van het oog scherp worden getoond.
Accommodatie is een belangrijke stap bij het zien. Bij accommodatie op afstand gaat het om de verte-instelling van het oog. Bij accommodatie voor dichtbij zien wordt het waarnemingsorgaan daarentegen van veraf naar dichtbij kijken omgezet. Vaak wordt met accommodatie alleen de aanpassing voor dichtbij kijken bedoeld.
De lens in het oog is elastisch en aan de voorzijde en achterzijde convex gekromd. Daardoor ontstaat een verzamellens die het invallende licht bundelt. Op deze manier ontstaat op het netvlies een scherp beeld.
Een sterk gekromde lens breekt het licht sterker en stelt ons in staat om op nabijgelegen objecten te focusseren (accommodatie voor dichtbij kijken). Een vlakke lens beeldt objecten op een grotere afstand scherp op het netvlies af (accommodatie voor op afstand kijken).
Wat wordt er bedoeld met de accommodatiebreedte?
Accommodatiebreedte en accommodatievermogen kunnen als begrippen synoniem worden gebruikt. Hierbij wordt de minimale en maximale afstand bedoeld tot het bekeken object, waarbij nog een scherpe afbeelding op het netvlies in het oog mogelijk is. Met een toenemende leeftijd wordt de accommodatiebreedte minder. Om toch nog objecten dichtbij scherp te kunnen zien, zijn er optische correcties nodig, bijvoorbeeld een leesbril.
De accommodatiebreedte wordt in dioptrieën (dpt) aangegeven. Dat is de meeteenheid voor de optische breekkracht.
Wat is het verschil tussen adaptatie en accommodatie?
Het oog kan zich aan verschillende omstandigheden aanpassen. Zo is het niet alleen in staat om bij accommodatie de gezichtsscherpte op de afstand van te bekijken objecten te regelen. Ook bij lichtinval met een verschillende sterkte worden de pupillen en de gevoeligheid van het netvlies aangepast om de hoeveelheid stralen te regelen. Dit proces heet adaptatie.
